Rachela Hutner – wspomnienie…

Małgorzata Koroś
nauczyciel konsultant
Zespół Informacji i Wydawnictw KOWEZiU
e-mail: m.koros@koweziu.edu.pl

Fot 1. Rachela Hutner.
Autor zdjęcia: Jan Chojnowski

W dniu 23.07.08 r. zmarła Rachela Hutner – jedna z najwybitniejszych przedstawicielek w historii powojennej pielęgniarstwa polskiego i jego nestorka. Urodziła się 02.07.1909 r. w Warszawie w rodzinie żydowskiej. W 1927 r. rozpoczęła studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego, które przerwała po zaliczeniu 3 lat, aby podjąć naukę w 2,5-letniej Szkole Pielęgniarstwa w Warszawie. Ukończyła ją w 1937 r. i podjęła pracę w oddziale chirurgii i w higienie szkolnej. W 1938 r. wyjechała na uzyskane od Rządu Polskiego stypendium do Anglii, aby wzbogacić swoją wiedzę i umiejętności, w tym poznać organizację pielęgniarstwa rodzinnego. W 1939 r. ukończyła Królewski Instytut Pielęgniarstwa (Willesden District Nursing Association; Queen’s Institute of District Nursing) w Londynie, a w 1944 r. Szkołę Pielęgniarstwa Southend-on-Sea General Hospital w Essex, następnie pracowała w Szpitalu Świętego Jakuba w Londynie. Wyjechała też na stypendium do USA – w latach 1947-1948 ukończyła Wydział Pedagogiczny w Wayne University w Detroit. Za granicą jej nauczyciele, przełożeni i współpracownicy szanowali ją, ponieważ była bardzo dobrą studentką i cenionym pracownikiem. Jednak R. Hutner swoją przyszłość wiązała wyłącznie z ojczyzną.

W 1948 r. wróciła do kraju, w którym nie miała już nikogo, gdyż jej rodzina i bliscy zginęli podczas II wojny światowej. Rozpoczęła pracę w Ministerstwie Zdrowia w Referacie Pielęgniarstwa.

W 1960 r. otrzymała grant Fundacji Rockefellera, dzięki któremu poznała funkcjonowanie szkół i towarzystw pielęgniarskich w Danii, Finlandii i Szwecji. Kształcąc się ustawicznie – stypendia i staże zagraniczne, seminaria i kursy, samokształcenie – zdobyła nowoczesną wiedzę i umiejętności, wszechstronne przygotowanie zawodowe.

Rachela Hunter to prekursorka i organizatorka systemu kształcenia, doskonalenia i specjalizacji w pielęgniarstwie. W 1949 r. zorganizowała Ośrodek Kształcenia Instruktorek Pielęgniarstwa prowadzący kursy dla instruktorek, przekształcony w 1956 r. w Studium Nauczycieli Średnich Szkół Medycznych. Opracowała koncepcję i w 1960 r. powołała Ośrodek Doskonalenia Średnich Kadr Medycznych w Warszawie, który został przekształcony w 1962 r. w Centralny Ośrodek Doskonalenia Średnich Kadr Medycznych – kierowała nim aż do przejścia na emeryturę, potem w Centrum Doskonalenia Średnich Kadr Medycznych, w Centrum Metodyczne Doskonalenia Nauczycieli Średniego Szkolnictwa Medycznego, w Centrum Edukacji Medycznej, w 2000 r. w Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej (zgodnie z przyjętą nazwą, prowadzący m.in. doskonalenie zawodowe nauczycieli kształcenia zawodowego) i w 2002 r. w Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej.

Dzięki R. Hutner nastąpił rozwój kształcenia w zawodzie pielęgniarki na poziomie średnim i wyższym, jak też doskonalenia i specjalizacji w pielęgniarstwie. Przyczyniła się do utworzenia wyższych studiów dla pielęgniarek, przez 7 lat wykładała na Wydziale Pielęgniarskim AM w Lublinie autorski program przedmiotu: naukowa organizacja i zarządzanie dla pielęgniarek. Ponadto wykładała w języku angielskim na międzynarodowych kursach dla lekarzy i pielęgniarek, organizowanych przez Światową Organizację Zdrowia i Instytut Matki i Dziecka w Warszawie. Upowszechniała ideał pielęgniarki wszechstronnie wykształconej, profesjonalistki, współdziałającej z lekarzem.

Rachela Hunter to współzałożycielka Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego (1958), pracowała społecznie w Zarządzie Głównym PTP, wzięła udział w pracach przygotowawczych do uruchomienia oddziału terenowego w Lublinie.

Zainicjowała pierwsze badania naukowe w zakresie organizacji pracy pielęgniarek, uczestniczyła w ich przeprowadzeniu i opublikowaniu wyników.

Fot. 2. R. Hutner. W tle jej „złoty”
portret namalowany przez A. Weyssenhoff.
Autor zdjęcia: Jan Chojnowski

Zredagowała dwie edycje podręczników wydanych przez Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich – Podręcznik dla pielęgniarek (Warszawa, 1956) i Pielęgniarstwo specjalistyczne (Warszawa, 1962); współredagowała pierwszy kwartalnik dla nauczycieli pielęgniarstwa Sprawy doskonalenia, serię wydawniczą PZWL „Biblioteka Pielęgniarki”, Szpitalnictwo Polskie i Nursing Studies (wydawany przez Nursing College Edinburgh University). Opublikowała wiele prac i artykułów w Zdrowiu Publicznym, Pielęgniarce Polskiej, Pielęgniarce i Położnej, Służbie Zdrowia.

Była ekspertem do spraw pielęgniarstwa w Europejskim Biurze WHO, członkiem Komisji Przyjęć do Międzynarodowej Rady Pielęgniarek (ICN). Współpracowała z Instytutem Czerwonego Krzyża w Genewie.

R. Hutner odeszła na emeryturę w 1973 roku, ale nawet wtedy jej wielka przygoda z pielęgniarstwem nie zakończyła się. Pozostała aktywna na rzecz środowiska zawodowego.

Za pracę zawodową i społeczną otrzymała liczne nagrody i odznaczenia: Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2000) w uznaniu wybitnych zasług dla Polski i polskiego pielęgniarstwa; Medal im. Florance Nightingale za wyjątkową, twórczą i pionierską pracę w dziedzinie zdrowia publicznego i edukacji pielęgniarek (1995); Złotą Odznakę Wydziału Pielęgniarskiego i tytuł doktora honoris causa AM w Lublinie w uznaniu ogromnych zasług na rzecz akademickiego kształcenia pielęgniarek (1995), Honorową Odznakę Akademii Medycznej w Lublinie (1989); Medal Komisji Edukacji Narodowej (1978); Medal XXX-lecia PRL (1974), Odznakę Honorową Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego (1974); Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1972); Złotą Odznakę Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia (1970); Złoty (1964) i Srebrny (1954) Krzyż Zasługi; Odznakę za Wzorową Pracę w Służbie Zdrowia (1953).

Pomaganie innym nadało sens życiu Racheli Hutner. Dzięki jej oddaniu i pracy pielęgniarstwo polskie osiągnęło nową rangę, zaczęło rozwijać się jako niezależny zawód. Wszystkie zadania, często nowatorskie, które jej powierzono, np. przygotowanie nauczycielek zawodu i kadr pielęgniarskich w powojennej rzeczywistości, wykonała w sposób profesjonalny. Należy podkreślić, że była wszechstronnie utalentowana (m.in. językowo), miała wszechstronne zainteresowania, cechowały ją bogactwo wewnętrzne i ciekawość świata. Dobrze znała również problemy współczesnego pielęgniarstwa i nieobce jej były takie zagadnienia, jak: akredytacja zespołów pielęgniarskich; koszty kształcenia, zatrudnianie i płace pielęgniarek. W oparciu o zdobyte doświadczenia w kraju i za granicą, chętnie dzieliła się swoimi refleksjami na temat przyszłości polskiego pielęgniarstwa.

W uroczystościach pogrzebowych 30 lipca br. na Cmentarzu Żydowskim w Warszawie uczestniczyło wiele osób m.in. przedstawiciele instytucji i stowarzyszeń, w których pracowała, z którymi współpracowała Rachela Hutner. Niektórzy z obecnych mieli zaszczyt znać ją osobiście, jako dyrektora, nauczyciela, wykładowcę, współpracownika, działacza społecznego… Żegnały ją również poczty sztandarów pielęgniarskich i sztandaru Polskiego Czerwonego Krzyża.

Pracownicy Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej uczestniczyli w tych uroczystościach, pamiętając że ich Ośrodek wywodzi się z organizacji i tradycji Ośrodka założonego i kierowanego przez R. Hutner.

Ceremonię na cmentarzu rozpoczęła chwila zadumy w domu pogrzebowym, podczas której przy muzyce poważnej – dźwięku skrzypiec – przedstawiciele instytucji i stowarzyszeń, a także bliscy, przyjaciele i znajomi Racheli Hutner, złożyli należny hołd jej pamięci. Nad grobem zmarłej, zgodnie z tradycją żydowską, została odmówiona aramejska modlitwa żałobna, tzw. kaddisz. Po niej nastąpiły mowy pożegnalne – głosu zgromadzonym udzielała Irena Kosobudzka-Starzec. Listy kondolencyjne odczytali: przedstawicielka Kancelarii Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego; dr Janina Fetlińska – Senator RP; prof. nadzw. AM dr hab. n. med. Anna Ksykiewicz-Dorota reprezentująca Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Wydział Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu; Elżbieta Buczkowska – Prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych; Krystyna Wolska-Lipiec reprezentująca PTP; Jerzy Czubak – Prezes Honorowego Mazowieckiego Zarządu Okręgowego Polskiego Czerwonego Krzyża.

Z wielkim szacunkiem mówiono o jej ogromnych zasługach dla polskiego pielęgniarstwa, realizowaniu powołania zawodowego w trudnych czasach (II wojny światowej i latach powojennych) dla polskiego narodu, wskazywaniu na pielęgniarkę jako partnera lekarza w procesie terapeutycznym, propagowaniu humanistycznego i holistycznego podejścia do pacjenta, wprowadzaniu nowych treści i nowoczesnych metod pracy ze studentami, zapoczątkowaniu naukowego pielęgniarstwa… Ponadto podkreślano jej wyjątkowość, ogromną wrażliwość moralną, szerokie horyzonty myślowe, ofiarność, uczciwość i skromność. Szczególnie ciepło, z ogromnym wzruszeniem w głosie, żegnała Rachelę Hutner Pani Wanda Topolska z domu Kaplińska w imieniu swojej rodziny. Dla niej i jej siostry – jako najbliższa przyjaciółka ich mamy – była ciocią Rachelą, mającą na nie ogromny wpływ od najmłodszych lat. Otaczała je ciepłem miłości i radością, ale także dawała przykład (uczyła) empatii i bezkompromisowości oraz stawiania wymagań sobie i innym.

Naprawdę trudno jest wymienić wszystkie jej zasługi, prace, publikacje, nagrody… Zachowają je w pamięci jej koleżanki-pielęgniarki, studentki, pacjenci i wszyscy, którzy mieli zaszczyt ją znać.

Rachela Hutner nie mogła przejść wśród nas niezauważona – została doceniona przez Polskę i świat. Jej wzór przekazywany jest młodym pokoleniom pielęgniarek, aby jej dorobek zawodowy nie został zapomniany, by kontynuowano podjęte przez nią działania mające na celu rozwój nowoczesnego, profesjonalnego pielęgniarstwa oraz podniesienie rangi zawodu pielęgniarki.

Na grobie Racheli Hutner złożono wiele pięknych wieńców i wiązanek kwiatów wyrażających podziękowanie zarówno za to jaką była pielęgniarką i nauczycielem, jak i za to jakim była człowiekiem.

Pożegnaliśmy Rachelę Hutner, ale na zawsze pozostanie ona w naszej pamięci jako wybitna pielęgniarka – nauczyciel i pierwszy nasz dyrektor.

Galeria zdjęć

Bibliografia

  1. Bagińska H.: Służba zdrowiu. Rozmowa z Rachelą Hutner, nestorką polskiego pielęgniarstwa. „Magazyn Pielęgniarki i Położnej”, 2000, nr 6, s. 42-43.
  2. Górajek-Jóźwik J.: Rachela Hutner – DOKTOREM HONORIS CAUSA Akademii Medycznej w Lublinie. „Pielęgniarstwo 2000”, 1995, nr 3(20), s. 4-5.
  3. Górajek-Jóźwik J.: Rachela Hutner: prekursorka i organizatorka systemu doskonalenia i specjalizacji pielęgniarek. „Problemy nauki, dydaktyki i lecznictwa”, 2003, nr 13.
  4. Górajek-Jóźwik J.: Rachela Hutner – życie i działalność. „Pielęgniarstwo 2000”, 1995, nr 3(20), s. 6.
  5. Strony internetowe:

Dodaj komentarz